Tura, May 14, 2026:: GHADC-o A·chik Jatni bilko chel·chakna aro A·chik A·songko gipin jatrangoniko naljoke rakkina, niamgri napsrukbae, A·chikrangni a·arangko ra·sekdranirangko ta·raken champengatchina dabie, A·chik State Peoples’ Front (ASPF) HQ, Tura, GHADC-ni CEM-ko didiataha.
“Chinga ASPF, A·chik Jatna Ku·rangko on·na, niamo pangchake chel·chakna aro A·chik jatni Niam-Reti Dakbewal Rikbewalrangko ripingna, songsalo dangdike on·enggipa dolsa Civil Society Organisation ong·a. Uandake, A·chik Jatna chel·chakan baksa namgniko ra·bana nipiltaie namdapatanina ja·kurangko de·engani gimin, ka·mao sulsul janapatenga”.
ASPF-ni see janapatgiparangara skanggipa, GHADC-ni sima ari-rangko name digitally tarie on·na nanga. Bang·a somoion, sima-arini bidingo meligrikjae, Garo Hills-ni sima-ario nangchape dongenggipa, Assam aro Khasi Hills baksa nanggrikanirang ong·katenga. Re·anggipa bilsio East Garo Hills-ni Mangsang jolo, KHADC-ni kangdrae ra·sekna jotton ka·aniko nikna man·aha. Apsandaken, West Garo Hills-ni Rongsai aro Pedaldoba jolrangoba, Assam-ni manderang GHADC-ni ning·o ga·akgipa a·arangko kangdrae ra·na jotton ka·ani a·sel adita so·sojengjeng ong·aha aro jajrenganirang ong·kataha.
Mongsongbate, Assam-ni sima-ari jolrango donggipa biaprangko maming nirok sandianirang dongjani a·sel, Assam-ni manderang napdrae songdongenga aro Assam-ni Development Project, jekai Jal Jeevan Mission (JJM)-ni pipe line-rangko ra·nape kam ka·enga. Iarangko nie dongaiode, ja·mano uamang, Assam-ni biapsa ine a·kangnaba donga. Uni gimin Assam aro Khasi Hills-ni sima-arirangko name tik ka·e digital boundary Mapoing-ko tarina nangchongmota, ine ASPF dabiangaha.
Jedakode, mikkangchi Sima-Ario songdonggipa Garo Hills-ni manderang maming neng·nikanirangko man·jawa.
Gnigipa, gipin jatrangna a·a Patta on·aniko dontongna nanga aro Mouza No. 6-ko ra·galenba, gipin jatrangni Mouza No 6-o pangchake a·a patta-rangko gital dakenga aro sakgipini bimingoniko an·tangona segatenga iarang gimikkon dontongatna nanga aro mkkangchiba uamangna a·a patta on·na nangja. Uni gimin ia Mouza No.6-o pangchake, a·kawe jolni rorirang a·a patta tariani, breani aro palaniko bil on·achim, uko nipiltaie ra·galna nanga. Ian Sixth Schedule-o on·gimin bilrangoni bikpilsa ong·skaenga. GHADC-na on·gimin Sixth Schedule-o pangchake Garo-rangni a·a chia, niam-reti aro chengoni ja·rikbaenggipa jatni daka rikarangko chel·chakna, ripingna aro rorirangoniko naljoke rakkina on·gimin bil ong·ani gimin, GHADC-o Mouza No.6 dongna nangja, ine ASPF janapataha.
Gittamgipa, gital Trading by Non-Tribal (TNT) License tarianiko dontongna nanga aro TNT gri bading chiwalengipa Non-Tribal-rangni kosako sandie raka ja·kuko de·na nanga, ineba ASPF dabiataha.
A·chik A·songo bading chiwalna TNT License-ko Non-Tribal-rangna gital on·aniko dontongna nanga aro Assam-ni Non-Tribal-rangna TNT License, on·giminko den·galpilna nanga. GHADC-ni taridapgimin Green Book-o Assam-ni Non-Tribal-rangna TNT License-ko on·na niam dongja. GHADC-ni ning·o jemangan chengoni songdongkamgipa Non-Tribal-rang ong·genchimode, ua manderangsan man·na gita bil dongaia. TNT License-ko skatang jenaba on·aigenchimode, A·chikrangni bading chiwale cha·anio neng·nikaniko man·gen. Uni gimin, A·chik A·songo A·chikrangnan skanggipa dake cha·ani cholrangko on·na nanga, ineba dabiangaha.
Brigipa, Nidanpur jolo Non-Tribal-rang Matchu Bajar kulianiko, Social Media-o parakatako sandie, niam gita ja·ku de·na nanga. Indake Non-Tribal-rang niamgri District Council-ni maming ge·etani gri lekkarangko man·gija, Bajar Committee-rangko songdrae bajar kulianiara GHADC-ni dongimin niamrangko pe·ani ong·a.
Bongagipa, Wa·dagokgre Archeologist Site-o niamgri songdongenggipa Non-Tribal-rangko niam gita ta·raken rike galna nanga. Chingni sandianio ma·siani gitade, nokking 200-na baten niamgri songdonggiparang gnang. Indake niamgri Nokma A·kingrango a·paloni manderang re·bae skatang niamgri napsruke songdonggiparangni kosako rakgipa ja·kurangko de·e niam gita kam ka·china ASPF, GHADC-ni CEM-ko didiataha.
Dokgipa, Rajabala Bajar Committee-na seokgimin Non-Tribal-rangko ta·raken ra·galna nanga aro Council-ni a·ao niamgri songdongenggipa Non-Tribal-rangko niamo pangchake a·rikgalna nanga.
Snigipa, Mendipather bajaro donggipa District Council-ni a·ao nok rikdrae dongenggipa Non-Tribal-rangkoba ta·raken rike galna nanga.
“Ia kosako parakatgimin mingsni dabianirangko chu·sokate on·chonggen ine chinga ka·donga aro bebe ra·a. Na·a saksa GHADC-ni mongsonggipa dilgipa ong·e, chingni mol·molanirangko nipile ja·kurangko de·gen ine chinga ka·dongsoenga” ineba ASPF parakataha.
“Chinga, na·simangni ia kamrangko ka·anio bakrimaniko nanggenchimode, je somoioba na·simang baksa bakrime kamko ka·na kusi ong·aigen, maming neng·nikani dongjawa” ine ASPF dilgipa parakataha.

