Tura, May 14, 2026:: GHADC-o A·chik Jatni bilko chel·chakna aro A·chik A·songko gipin jatrangoniko naljoke rakkina, niamgri napsrukbae, A·chikrangni a·arangko ra·sekdranirangko ta·raken champengatchina dabie, A·chik State Peoples’ Front (ASPF) HQ, Tura, GHADC-ni CEM-ko didiataha.

“‎Chinga ASPF, A·chik Jatna Ku·rangko on·na, niamo pangchake chel·chakna aro A·chik jatni Niam-Reti Dakbewal Rikbewalrangko ripingna, songsalo dangdike on·enggipa dolsa Civil Society Organisation ong·a. Uandake, A·chik Jatna chel·chakan baksa namgniko ra·bana nipiltaie namdapatanina ja·kurangko de·engani gimin, ka·mao sulsul janapatenga”.

ASPF-ni see janapatgiparangara ‎skanggipa, GHADC-ni sima ari-rangko name digitally tarie on·na nanga. ‎Bang·a somoion, sima-arini bidingo meligrikjae, Garo Hills-ni sima-ario nangchape dongenggipa, Assam aro Khasi Hills baksa nanggrikanirang ong·katenga. Re·anggipa bilsio East Garo Hills-ni Mangsang jolo, KHADC-ni kangdrae ra·sekna jotton ka·aniko nikna man·aha. Apsandaken, West Garo Hills-ni Rongsai aro Pedaldoba jolrangoba, Assam-ni manderang GHADC-ni ning·o ga·akgipa a·arangko kangdrae ra·na jotton ka·ani a·sel adita so·sojengjeng ong·aha aro jajrenganirang ong·kataha.

Mongsongbate, Assam-ni sima-ari jolrango donggipa biaprangko maming nirok sandianirang dongjani a·sel, Assam-ni manderang napdrae songdongenga aro Assam-ni Development Project, jekai Jal Jeevan Mission (JJM)-ni pipe line-rangko ra·nape kam ka·enga. Iarangko nie dongaiode, ja·mano uamang, Assam-ni biapsa ine a·kangnaba donga. Uni gimin Assam aro Khasi Hills-ni sima-arirangko name tik ka·e digital boundary Mapoing-ko  tarina nangchongmota, ine ASPF dabiangaha.

Jedakode, mikkangchi Sima-Ario songdonggipa Garo Hills-ni manderang maming neng·nikanirangko man·jawa.

‎Gnigipa, gipin jatrangna a·a Patta on·aniko dontongna nanga aro Mouza No. 6-ko ra·galenba, gipin jatrangni Mouza No 6-o pangchake a·a patta-rangko gital dakenga aro sakgipini bimingoniko an·tangona segatenga iarang gimikkon dontongatna nanga aro mkkangchiba uamangna a·a patta on·na nangja. Uni gimin ia Mouza No.6-o pangchake, a·kawe jolni rorirang a·a patta tariani, breani aro palaniko bil on·achim, uko nipiltaie ra·galna nanga. Ian Sixth Schedule-o on·gimin bilrangoni bikpilsa ong·skaenga. GHADC-na on·gimin Sixth Schedule-o pangchake Garo-rangni a·a chia, niam-reti aro chengoni ja·rikbaenggipa jatni daka rikarangko chel·chakna, ripingna aro rorirangoniko naljoke rakkina on·gimin bil ong·ani gimin, GHADC-o Mouza No.6 dongna nangja, ine ASPF janapataha.

‎Gittamgipa, gital Trading by Non-Tribal (TNT) License tarianiko dontongna nanga aro TNT gri bading chiwalengipa Non-Tribal-rangni kosako sandie raka ja·kuko de·na nanga, ineba ASPF dabiataha.

‎A·chik A·songo bading chiwalna TNT License-ko Non-Tribal-rangna gital on·aniko dontongna nanga aro Assam-ni Non-Tribal-rangna TNT License, on·giminko den·galpilna nanga. GHADC-ni taridapgimin Green Book-o Assam-ni Non-Tribal-rangna TNT License-ko on·na niam dongja. GHADC-ni ning·o jemangan chengoni songdongkamgipa Non-Tribal-rang ong·genchimode, ua manderangsan man·na gita bil dongaia. TNT License-ko skatang jenaba on·aigenchimode, A·chikrangni bading chiwale cha·anio neng·nikaniko man·gen. Uni gimin, A·chik A·songo A·chikrangnan skanggipa dake cha·ani cholrangko on·na nanga, ineba dabiangaha.

Brigipa, Nidanpur jolo Non-Tribal-rang Matchu Bajar kulianiko, Social Media-o parakatako sandie, niam gita ja·ku de·na nanga. Indake Non-Tribal-rang niamgri District Council-ni maming ge·etani gri lekkarangko man·gija, Bajar Committee-rangko songdrae bajar kulianiara GHADC-ni dongimin niamrangko pe·ani ong·a.

‎Bongagipa, Wa·dagokgre Archeologist Site-o niamgri songdongenggipa Non-Tribal-rangko niam gita ta·raken rike galna nanga. Chingni sandianio ma·siani gitade, nokking 200-na baten niamgri songdonggiparang gnang. Indake niamgri Nokma A·kingrango a·paloni manderang re·bae skatang niamgri napsruke songdonggiparangni kosako rakgipa ja·kurangko de·e niam gita kam ka·china ASPF, GHADC-ni CEM-ko didiataha.

‎Dokgipa, Rajabala Bajar Committee-na seokgimin Non-Tribal-rangko ta·raken ra·galna nanga aro Council-ni a·ao niamgri songdongenggipa Non-Tribal-rangko niamo pangchake a·rikgalna nanga.

‎Snigipa, Mendipather bajaro donggipa District Council-ni a·ao nok rikdrae dongenggipa Non-Tribal-rangkoba ta·raken rike galna nanga.

“Ia kosako parakatgimin mingsni dabianirangko chu·sokate on·chonggen ine chinga ka·donga aro bebe ra·a. Na·a saksa GHADC-ni mongsonggipa dilgipa ong·e, chingni mol·molanirangko nipile ja·kurangko de·gen ine chinga ka·dongsoenga” ineba ASPF parakataha.

“‎Chinga, na·simangni ia kamrangko ka·anio bakrimaniko nanggenchimode, je somoioba na·simang baksa bakrime kamko ka·na kusi ong·aigen, maming neng·nikani dongjawa” ine ASPF dilgipa parakataha.